ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
747
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
نيز كويم « 1 » اكر با سودا بلغم برآميزذ نوبة دراز كردذ از قبل آنك خلط بسيار كردذ ، و كر صفرا برآميزد « 2 » كوتاه شوذ « 2 » ، و كر وقت زمستان بوذ يا تيرماه نوبه « 3 » بفزايذ ، و كر بهار بوذ يا تابستان نوبه « 4 » بكاهذ ، و كر بيمار قوى كردد نوبه « 3 » بكاهذ ، و كر ضعيف كردذ نوبه « 3 » بفزايذ بدانك دفع نتواند كردن « 5 » و تحليل نتوانذ كردن ، و كر تن بيمار متخلخل بوذ نوبه « 3 » بكاهذ و كر متلزّز بوذ نوبه « 3 » بفزايذ ، و « 6 » تدبيرهاء ناموافق نوبه « 3 » بفزايذ و تدبيرهاء موافق نوبه « 3 » بكاهذ ، و بوذ كه بيشتر و سبستر افتذ نوايب او « 7 » و سبب ان بسيارى خلط بوذ يا اندكى يا سطبرى يا تنكى ، اكر بسيار شوذ نوبه « 8 » بيش افتد « 9 » ، و كر تنك شوذ نوبه بيش « 10 » افتد « 9 » ، و كر كمتر شوذ يا سطبرتر نوبه « 4 » سبستر افتد ، و فرق بدان توانىكردن كه اكر زمان نوبه « 4 » بفزوده بوذ سبب يا بسيارى خلط بوذ « 11 » ( f . 597 ) يا سطبرى ، و كر زمان نوبه « 3 » بكاهذ سبب اندكى خلط بوذ يا تنكى . و اين تب را خاصيتيست كه نبض اين كس صغير كردذ به اول « 12 » نوبه و به اول بيمارى جنانك نتوان « 12 » يافتن مكر بجهد ، و ممتد « 13 » و صلب و بطى بغايت و متفاوت بغايت بوذ ، و سبب « 14 » سردى اين خلط و خشكى او بوذ ، و باز « 15 » بمنتهى نوبه « 15 » و منتهى بيمارى نبض عظيم كردذ و مستوى نبوذ بدين تب ، و بول اصحاب اين تب به اول بيمارى تنك و سبيذ بوذ و به آخر سياه كردذ و بول ايشان ببرابر « 16 » اخلاط بكردذ اكر از احتراق صفرا بوذ زرد كردذ
--> ( 1 ) - ف : بكويم ( 2 - 2 ) - ف : كوتاهى كيرذ ( 3 ) - ف : نوبت ( 4 ) - ف : نوبة ( 5 ) - ف : « نتوانذ كردن » ندارد ( 6 ) - ف : افزوده . باز ( 7 ) - ف : « او » ندارد ( 8 ) - ف : نوبة . ب ه : ظ . غلظ ( 9 - 9 ) - ف : ندارد ( 10 ) - ب ه : ظ . نفزايد ( 11 ) - ف : بوذه بوذ ( 12 - 12 ) - ف : نوبة بيمار چنانكه نتوانى ( 13 ) - ب ه : تمدد ( 14 ) - ب ه : اين ( 15 - 15 ) - ف : منتهى نوبة ( 16 ) - ف : برابر